29/07/2026
Hüseyin Bayram

Nakliye Hesabı Nedir ve Nasıl Yapılır?

Proje bütçesinin doğru yönetilmesi ve ihale sürecinde uyuşmazlıkların önlenmesi adına nakliye kalemlerinin teknik şartnamelere tam uyumlu şekilde hesaplanması gerekmektedir.

Oska Yazılım olarak, kullanıcılarımızdan en çok aldığımız sorulardan birine açıklık getiriyoruz: Nakliye hesabı tam olarak nedir ve mevzuata uygun bir şekilde nasıl hesaplanır?

Nakliye (Taşıma) Hesabı Nedir?

Taşıma işleri; yapı işlerinde her tür malzemenin bulundukları yerden işyerine, dolguya veya depoya nakledilmesi işleridir. Bu kapsamda; kazıdan çıkan her tür malzeme, yıkımdan çıkan enkaz ve satın alma yeri ocak, fabrika veya depo olarak gösterilen malzemelerin nakliyesi yer alır.

Burada dikkat edilmesi gereken en kritik nokta Yüksek Fen Kurulu (YFK) rayiçleridir. YFK, rayiçlerin birim fiyatlarını yayımlarken satın alma yerini işbaşında, fabrikada, ocakta veya depoda olarak belirtir. Eğer bir malzemenin satın alma yeri "iş başında" olarak tanımlanmışsa (örneğin beton harçları), bu malzemeler için ayrıca nakliye hesabı yapılmasına gerek yoktur.

Nakliye Hesabı Nasıl Yapılır?

Genel olarak karayolu taşımalarında, taşıma hangi araç ile yapılırsa yapılsın (özel şartnamesinde aksine bir kayıt bulunmadıkça) taşıma bedeli motorlu taşıt formüllerine göre hesaplanır. Bununla birlikte; Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının el arabası ile taşıma, hayvan sırtında taşıma ve hayvanla çekilen taşıtlarla taşıma gibi farklı durumlar için de belirlediği taşıma formülleri bulunmaktadır. Ayrıca DSİ, KGM ve İller Bankası gibi kurumların da kendi projelerinde ve mevzuatlarında kullandıkları kuruma özgü özel nakliye formülleri mevcuttur. Bu makalede Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının motorlu taşıtlar için belirlediği formülleri inceleyeceğiz.

1- Formülün Belirlenmesi

Motorlu taşıtlarla yapılan taşımalarda, mesafeye göre iki temel formül kullanılır:

10 km'den Kısa Mesafeler (M < 10 km): Poz 19.100.2494 (07.005) numaralı formül kullanılır.
- F = 0,00017xKx√(M) TL/Ton
- Bu formülde M değeri metre cinsinden alınır.
10 km'den Uzun Mesafeler (M > 10 km): Poz 19.100.2495 (07.006) numaralı formül kullanılır.
- F = K x(0,0007 M + 0,01) TL/Ton
- Bu formülde M değeri kilometre cinsinden alınır.

Formüllerde yer alan K katsayısı, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nca her yıl yayınlanan 10.110.1003 (02.017) poz nolu "Her cins ve tonajda motorlu araç için taşıma katsayısı"dır.

2- Hacim ve Tonaj Dönüşümleri

Taşıma formülleri 1 ton yükün taşıma fiyatını verir. Metreküp (m3) ile ölçülen taşımalarda 1 m3 malzeme taşıma bedeli şu formülle hesaplanır:

F = (Bir ton taşıma fiyatı)x(Taşınan malzemenin birim hacim ağırlığı)

A Katsayısı (Taşıma Güçlüğü)

Taşıma yollarının özellikleri veya kötü hava koşulları gibi faktörlerin tesir etmesi halinde, taşıma bedeli "A-Katsayısı" ile çarpılarak bulunur. Ancak mevzuatta detaylı bir şekilde yer almasına rağmen, genel olarak sektördeki uygulamalarda bu katsayının ayrıca hesaplanmadığı ve genellikle standart (A=1.00) olarak kabul edildiği görülmektedir.

A-Katsayısı Nasıl Belirlenir?

Mevzuatta bu katsayının belirlenme usulü şu şekilde ifade edilmiştir:

A - Katsayısı için eksiltmeden evvel yatırımcı kuruluşun yetkili makamından onay alınmak suretiyle, A = 1.00 (dahil) - 2 (dahil) arasında bir değer seçilecektir. İhaleden önce sözleşme ve eklerinde A için bir değer tespit edilmemişse, aşağıdaki formül kullanılarak yol durumu şartlarına göre hesap yapılacaktır:

Değişkenlerin anlamları:

M: Taşıma yolunun toplam uzunluğu (m).
b: %10 - %15 dahil meyile kadar her cins kaplamalı yol uzunluğu (m).
c: %15'ten fazla meyilli her cins kaplamalı yol uzunluğu (m).
d: %10 (dahil) meyile kadar ham yol uzunluğu (m).
e: %10 - %15 (dahil) meyile kadar ham yol uzunluğu (m).
f: %15'ten fazla meyilli ham yol uzunluğu (m).

Malzeme Temin Noktaları ve İhale Esasları

Nakliye bedelleri hesaplanırken malzemelerin temin edileceği noktalar mevzuatla sınırlandırılmıştır:

Demir ve Sac Malzemeler: Her türlü betonarme ve profil demirler ile sac levhalar ve D.K.P. düz sacın; iş yerine en yakın veya idarece uygun görülen fabrika veya mahalden taşıma bedelleri hesaplanır.
Diğer Malzemeler: İstenilen kalitede olmak şartı ile en yakın fabrika ve ocaklardan veya imalat istasyonundan işbaşına kadar olan taşıma bedelleri, birim fiyat analizlerine göre hesaplanır.
İdare ve İstekli Sorumluluğu: İhale öncesi idare tarafından belirlenen malzeme ocağı, fabrika ve istasyonlardan taşıma yaptırılacaktır. Teklif hazırlayan istekliler ise kendi fiyat analizlerine göre teklif fiyatlarını hesaplamakla yükümlüdür.

Dikkat Edilmesi Gereken Teknik Hususlar

Yükleme ve Boşaltma: Taşıma formülleri sadece nakliye bedelini verir; yükleme, boşaltma ve istif bedelleri bu formüllere dahil değildir. Bu bedeller analizlerine göre hesaplanarak taşıma bedeline ilave edilir.
- Önemli Uygulama: Demir ve çimento gibi fabrikadan alınan malzemelerde 15.100.1000 serisi pozlar kullanılır. Yüklemenin fabrikadan yapıldığı durumlarda, bu pozun birim fiyatı 0,50 ile çarpılarak uygulanmalıdır.
Özel Malzemeler: Plastik borular, betonarme kanaletler ve genleştirilmiş perlit gibi malzemelerin taşınmasında, taşıtın tam tonajında yüklenememesi veya yoğunluklarının az olması nedeniyle bedel 2 katı (1 kat fazlasıyla) hesaplanır.
Mesafe Tespiti: Karayolu taşımalarında mesafe tespiti karayolları haritası üzerinden, bu mümkün değilse yerinde ölçülerek yapılır. İhale öncesinde taşıma yolu krokileri ve uzunlukları idarece tutanağa bağlanmalıdır.
Özel Taşıma Halleri: Genel olarak karayolu taşımalarında taşıma hangi araç ile yapılırsa yapılsın (Özel şartnamesinde aksine bir kayıt bulunmadıkça) taşıma bedeli motorlu taşıt formüllerine göre hesaplanır. Özel hallerde;
- a) El arabası ile en fazla 100 m. uzaklığa kadar olan taşımalar idarenin yazılı izniyle yapılır ve el arabası formülü uygulanır.
- b) Hayvan ve hayvanlarla çekilen taşıtlarla yapılan taşımalar; iş yapılan yerde motorlu taşıt kullanmasına imkan bulunmadığı hallerde ve bu durumun ihaleden önce keşif sırasında tespit edilmiş olması halinde veya ihaleden sonra aynı zorunlulukların bulunduğu idarece kabul edilerek yazılı izin verilmek şartıyla yapılır ve taşıma bedeli sözü geçen araçlara ait formüller uygulanarak hesaplanır.
Demiryolu ve Denizyolu ile Taşımalar: Taşınacak malzemenin program ve zamanını aksatmayacak bir seçenek olması şartıyla, demiryolu ve denizyolu taşımaları için TCDD ve DZY’dan; sigortalı olması şartıyla deniz motoru ile taşımalar için mahalli Belediye, Ticaret Odası, Liman İşletmeleri Müdürlüğünden yazılı olarak sorulup ve yazılı olarak bildirilecek taşıma bedellerinin en ucuzu uygulanır.

Hacim ve Tonaj Dönüşümleri (Birim Hacim Ağırlıkları): Taşıma formülleri taşınan malzemenin bir tonunun bedelini verdiğinden; m³ olarak taşınan malzemenin taşıma bedeli, ilgili cetvellerde gösterilen birim hacim ağırlıklarıyla çarpılarak hesaplanır. Kazı için projesindeki ölçülere göre Cetvel 1, ihzar edilmiş malzemenin figüredeki ölçülere göre Cetvel 2, kullanılmış malzeme cinsine bağlı olarak mevcut yapı imalatları hacim miktarlarına göre ise Cetvel 3 kullanılır.

Cetvel 1: Proje Kesitinde Ölçülen Kazının Zemin Cinslerine Göre Birim Hacim Ağırlıkları

KAZININ ZEMİN CİNSİ	TON/M³
Batak ve balçık	1,400
Yumuşak toprak	1,600
Sert toprak	1,800
Yumuşak küskülük	2,000
Sert küskülük	2,200
Yumuşak kaya	2,400
Sert kaya	2,600
Çok sert kaya	2,800

Cetvel 2: Figürede Ölçülen Malzemenin Birim Hacim Ağırlıkları

MALZEMENİN CİNSİ	TON/M³
Kum, çakıl, kum-çakıl, tuvenan stabilize, kırma taş, mıcır ve beton agregaları, kil	1,600
Her cins tahkimat taşı, moloz taşı, dolgu taşı	1,800
Her cins doğal parke taşı, kaba yonu taşı	2,000
Her cins doğal ince yonu taşı	2,200
Her cins doğal kesme taş	2,400
Hazır beton harcı *	2,400
Her çeşit hafif agrega, tuğla ve kiremit, beton taş/blok, briket, hafif beton blok, asmolen, hafif gaz beton, kireç kumtaşı eleman, alçı blok, mermer tozu/pirinci, genleştirilmiş perlit***	(Tutanakla tespit edilecektir.**)

Not: Birim hacim ağırlıkları, malzemenin imalat içindeki miktarına göre taşıma hesabında kullanılır.

* Yerinde dökülmüş ve sıkıştırılmış betonun birim hacmi esas alınarak hazır beton harcının taşınan ağırlığı hesaplanacaktır.
**İdarece ihaleden önce tutanakla tespit edilir.
*** Genleştirilmiş perlit; ilgili şartnamenin Agrega maddesinde tanımlanmıştır.*

Cetvel 3: Yapılardaki İmalatın Ana Malzemesine Bağlı Olarak Birim Hacim Ağırlıkları

İNŞAAT VE İMALATIN ADI	TON/M³
Yol, meydan, otopark stabilize kaplamaları	2,000
İstifsiz taş dolgu	1,800
İstifli taş dolgu	2,000
Kuru taş duvar	2,000
Harçlı taş duvar	2,200
Çaplanmış moloz taşla duvar	2,200
Çaplanmış moloz taşla kemer imalat	2,200
Kaba yonu taş duvar	2,300
İnce yonu taş duvar	2,400
Kesme taş duvar	2,600
Beton imalatlar	2,200
Betonarme betonu ve beton prefabrik yapı elemanı	2,400
0,15 m. kalınlığında taş blokaj	2,000
Her kalınlıkta harçlı, harçsız taş pere	2,000
Çeşitli tuğla duvar, briket ve gaz beton duvar	(2 nolu cetveldeki tespite ve analizine göre, harç dahil hesaplanır.)

Yıkıntı (Enkaz) Taşımaları: Yıkım ve sökümden çıkan her cins yıkıntı (enkaz) için, birim hacim ağırlığı 3 nolu cetvelden alınarak, yıkım ve söküm öncesi imalattaki ölçüye göre taşıma hesabında kullanılır.

Oska Yazılım ile Nakliye Hesabı

Nakliye hesapları; taşıma mesafesi, malzeme yoğunluğu ve yol durumu gibi çok sayıda teknik değişkenin mevzuata uygun birleştirilmesini gerektirir. Oska Yazılım programları sayesinde, yaklaşık maliyetinizde nakliye hesabı yapılması gereken malzemeler sistem tarafından otomatik olarak belirlenir. Karmaşık formüllerle uğraşmak yerine sadece mesafe (kilometre) bilgisi girerek, mevzuat kurallarıyla tam uyumlu hesaplamalarınızı saniyeler içinde tamamlayabilirsiniz.

Örnek Nakliye Analizi