27/03/2026
Hüseyin Gürsoy

Fiyat Farkı Katsayıları Nedir ve Nasıl Hesaplanır?

Fiyat Farkı Katsayıları (Ağırlık Oranları) Nedir?

Yapım işleri sözleşmelerinde maliyeti oluşturan unsurların toplam maliyete oranını (ağırlığını) ifade eder.

Fiyat Farkı Katsayıları (Ağırlık Oranları) yapım işine özgüdür.

Yapım işlerinde (alt yapı, betonarme üst yapı, çelik üst yapı vb.) maliyet unsurları işin niteliğine göre değişiklik gösterir.

Fiyat farkı katsayıları, fiyat farkı hesabında kullanıma esas olmak üzere farklı gruplara ayrılmıştır.

a: İşçilik Ağırlık Oranlarını temsil eden sabit katsayıyı,

b1: Metalik olmayan diğer mineral ürünlerinin Ağırlık Oranlarını temsil eden sabit katsayıyı,

b2: Demir ve çelik ürünlerinin Ağırlık Oranlarını temsil eden sabit katsayıyı,

b3: Akaryakıtın Ağırlık Oranlarını temsil eden sabit katsayıyı,

b4: Diğer katı veya sıvı yakıtların Ağırlık Oranlarını temsil eden sabit katsayıyı,

b5: Ağaç ve mantar ürünlerinin Ağırlık Oranlarını temsil eden sabit katsayıyı,

b6: Diğer malzemelerin Ağırlık Oranlarını temsil eden sabit katsayıyı,

c: Makine ve ekipmana ait amortismanın Ağırlık Oranlarını temsil eden sabit katsayıyı,

ifade eder.

*Hesaplama sonucunda katsayıların toplamı 1’e eşit olmalıdır.

Fiyat Farkı Hesabında Kullanılan Pn Formülü

Fiyat Farkı katsayıları ve bu katsayıların eşleştirildiği endeksler Pn formülüne işlenerek Pn katsayısı tespit edilir.

Pn formülü sözleşmede yer alan katsayı ve endeks sayısına göre değişebilen dinamik bir yapıya sahiptir.

Formül gösterimi sadece ana katsayıları içerse de sözleşmede alt endekslerin de yer alması halinde aşağıdaki gibi genişletilerek hesaplanır.

Fiyat Farkı Katsayıları fiyat farkı hesabında önemli bir yere sahiptir.

Fiyat farkı hesabının işe özgü ve gerçekçi sonuçlar verebilmesi için katsayıların doğru ve detaylı şekilde hesaplanması önemlidir.

Bu doğrultuda mevzuatımızda da son dönemde bazı değişiklikler yapılmıştır.

İlgili Mevzuatta Yapılan Son Değişiklikler:

24 Şubat 2022 tarihli ve 5202 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile sözleşmesinde fiyat farkı hesabı olan işler için fiyat farkı ağırlık katsayılarını belirlemek zorunlu hale gelmiştir.

İlgili değişikliklerle birlikte Fiyat Farkına İlişkin Esasların 5. Maddesinin 6. Fıkrası aşağıdaki gibi değiştirilmiştir.

“Fiyat farkı hesabı

Madde 5 -

“6) İdare tarafından, işin niteliğine ve işte kullanılan girdilere uygun biçimde sabit katsayıların toplamı bire (1.00) eşit olacak şekilde belirlenerek ihale dokümanında gösterilmesi ve her sabit katsayı için dördüncü fıkraya göre hesaplamaya esas endeksin belirlenmesi zorunludur.”

30 Temmuz 2025 tarihli ve 32971 Sayılı Resmî Gazete ile ilan edilen değişikliklerle fiyat farkı katsayılarında alt endekslerin de kullanılabilmesi sağlanmıştır.

İlgili değişiklikle birlikte mevcut endekslere ek olarak “Yurt içi üretici fiyat endeksi (2003=100) СРА 2008 seçilmiş sınıflar tablosu” da kullanılabilecektir.

Bu sayede hem kullanılabilecek endeks sayısı artırılmış hem de ilgili tabloda yer alan (23.51 – Çimento, 23.63- Hazır beton vb.) alt endekslerin kullanımıyla fiyat farkı hesabı çok daha detaylı hâle getirilmiştir.

Endeksler ve Tanımları:

Fiyat farkı hesabında kullanılacak endeksler 4734 Sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Yapım İşlerinde Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar Madde 5.4’te detaylandırılmıştır.

İlgili maddede Pn formülünde yer alan katsayılar için hangi endeks veya endekslerin kullanılabileceği ayrı ayrı yazılmıştır.

İlgili esaslara göre işçilikler için “Tüketici Fiyat Endeksi (2003=100) Harcama Gruplarına Göre Endeks Sayıları Tablosu” ,

Diğer katsayılar için “Yurt içi üretici fiyat endeksi (2003=100) CPA 2008 kısım, bölüm ve gruplarına göre tarihsel seri tablosu” ve “Yurt içi üretici fiyat endeksi (2003=100) CPA 2008 seçilmiş sınıflar tablosu”

Akaryakıt katsayısı için ise “Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) tarafından fiyatı yayımlananlar için EPDK’nın internet sayfasında yayımlanan uygulama ayına ait ortalama satış fiyatı” esas alınmalıdır.

Bunlardan bazıları aşağıdaki gibidir.

a) İo, İn: İşçilik için, Türkiye İstatistik Kurumu tarafından aylık yayımlanan Tüketici Fiyat Endeksi (2003=100) Harcama Gruplarına Göre Endeks Sayıları Tablosunun “Genel” sütunundaki sayıyı,

b) Ço, Çn: Metalik olmayan mineral ürünleri için, Endeks Tablosunun 23 numaralı “Metalik Olmayan Diğer Mineral Ürünleri”, 23.1 numaralı “Cam ve Cam Ürünleri”, 23.2 numaralı “Ateşe Dayanıklı Ürünler”, 23.3 numaralı “Kilden İnşaat Malzemesi”, 23.4 numaralı “Diğer Porselen ve Seramik Ürünler”, 23.5 numaralı “Çimento, Kireç ve Alçı”, 23.6 numaralı “Betondan, Çimentodan ve Alçıdan Eşyalar”, 23.7 numaralı “Taş (Kesilmiş, Şekil Verilmiş ve Tamamlanmış)”, 23.9 numaralı “Metalik Olmayan Diğer Mineral Ürünler” sütunundaki sayılar ile bunların alt endekslerindeki sayılardan ilgisine göre uygun olan birini veya birkaçını,

ç) AYo: Akaryakıt ürünleri için ihale tarihindeki satış fiyatını,

AYn: Akaryakıt ürünleri için uygulama ayına ait ortalama satış fiyatını,

f) Go, Gn: İhale konusu yapım işi kapsamında yer alan diğer malzemeler için fiyat farkı hesabına esas sayı veya sayıları,

ifade eder.

Endekslerle İlgili Önemli Bilgiler:

TÜFE Baz Yılı Değişimi:

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2026 yılı Ocak ayından itibaren yayımladığı Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) tablolarında kullanılan baz yılını 2003=100 yerine 2025=100 olarak değiştirmiştir.

Bu değişiklik nedeniyle güncel TÜFE tabloları yapım işleri fiyat farkı hesaplarında doğrudan kullanılamamaktadır.

Fiyat Farkına İlişkin Esaslarda TÜFE değerlerinin 2003=100 baz yılına göre tanımlanması ve devam eden işlerdeki endeks zincir yapısının korunması gerekliliği nedeniyle, 2025=100 baz yılı ile yayımlanan değerlerin 2003=100 baz yılına dönüştürülerek kullanılması gerekmektedir.

Söz konusu dönüşümün yöntemi ve uygulama detayları aşağıda yer alan makalemizde ayrıca açıklanmıştır.

TÜFE Temel Yıl Güncellemesi ve Programımızda Kullanılan Endeks Değerleri Hakkında Bilgilendirme

Akaryakıt Değerleri:

Fiyat farkı hesabında b3 – Akaryakıt katsayısı değerleri, Fiyat Farkına İlişkin Esaslar’ın 5. Maddesinde de belirtildiği üzere; temel değer (AYo) için ihale tarihindeki, güncel değer (AYn) için ise uygulama ayına ait ortalama satış fiyatı esas alınarak belirlenmelidir.

Burada dikkat edilmesi gereken husus ihale tarihindeki değer için günlük, uygulama ayındaki değer için ise aylık ortalama satış fiyatının (KDV’siz) esas alınmasıdır.

b6 Katsayısının Endeks Değeri:

b6 katsayısı için genel uygulama Yİ-ÜFE Genel endeksinin kullanılmasıdır fakat Fiyat Farkına İlişkin Esaslar Madde 5.5’e göre başka endeksler de kullanılabilir.

“Fiyat farkı hesabı

MADDE 5 -

(5) Yukarıdaki sayılardan Go ve Gn için idarece; Endeks Tablosundan alt sektörler itibarıyla işin niteliği ve gereklerine uygun olan endeksin tespit edilerek ihale dokümanında belirtilmesi zorunludur. İdarelerin bu tespiti yapamamaları durumunda ise Go ve Gn endeksleri için Endeks Tablosunun “Genel” sütunundaki sayılar esas alınır.”

İlgili maddede de görüldüğü üzere idareler işin niteliği ve gereklerine uygun olan endeksi tespit edebildiği durumlarda Yİ-ÜFE Genel endeksi yerine endeks tablosunda yer alan başka endeksler de b6 katsayısının karşılığı olarak kullanılabilir.

Bu uygulama mümkün olsa da hem bu endekslerin belirlenmesinin pratikte zor olması hem de genel uygulamada başvurulan bir yöntem olmaması nedeniyle Yİ-ÜFE Genel endeksinin kullanılması uygun olacaktır.

Rayiçler (Girdiler) Endekslerle Nasıl Eşleştirilecek?

Rayiçlerin endekslerle eşleştirilmesi için son döneme kadar resmî bir dayanak bulunmamaktaydı. Ancak 30 Temmuz 2025 tarihli değişiklikleri takiben birim fiyat yayımlayan kurumlar “Rayiç – TÜİK Endeks Eşleştirmesi” çalışmaları yaparak yayımladılar.

Bu sayede fiyat farkı katsayılarını hesaplarken kullanılabilecek resmi kaynaklar da oluşmuş oldu.

Bu dokümanlardan bazı örnekleri görelim.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı

Karayolları Genel Müdürlüğü

İller Bankası

Kurumlarca yayımlanan eşleştirme listeleri yaklaşık maliyet güncellemesine yönelik olduğundan, bu verilerin fiyat farkı katsayı hesabında doğrudan kullanılması bazı durumlarda hatalı sonuçlar doğurabilir.

Bu durumu örneklerle açıklayalım.

Örneğin Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının yayımladığı dokümanda 10.160.1026 – Mazot (Motorin) rayici 19.2 - Rafine edilmiş petrol ürünleri endeksi ile eşleştirilmiş.

Fakat 4734 Sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Yapım İşlerinde Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar’ın çeşitli maddelerinde yer aldığı üzere fiyat farkı hesabında akaryakıt ürünleri için Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) tarafından yayımlanan satış fiyatının kullanılması gerekir.

Dolayısıyla akaryakıt ürünleri için fiyat farkı katsayıları hesabı yapılırken “Rayiç – TÜİK Eşleştirmesi” dokümanındaki 19.2 numaralı endeks değeri değil Fiyat Farkına İlişkin Esaslar’da yer alan ve EPDK tarafından yayımlanan satış fiyatı esas alınmalıdır.

Benzer bir durum Fiyat Farkına İlişkin Esaslar’da yer almayan fakat “Rayiç – TÜİK Eşleştirmesi” dokümanında yer alan endeksler (Örn. 08.1 vb.) için de söz konusudur.

Bu durumdaki endeksler Fiyat Farkına İlişkin Esaslar’da herhangi bir katsayının karşılığı olarak tanımlanmasa da aynı esasların 5. Maddesinin 5. Fıkrasında b6 katsayısı için endeks tablosundan uygun görülen endekslerin kullanılabileceği belirtilmiştir.

Bu fıkraya göre bu tür endeksler b6 katsayısı karşılığı olarak kullanılabilir.

Fakat bu tür endekslerin toplam maliyet unsurları içindeki oranının muhtemelen çok düşük olması, “Rayiç – TÜİK Eşleştirmesi” dokümanlarının esasen yaklaşık maliyet güncellemesi için oluşturulan dokümanlar olması gibi durumlardan dolayı bu tür endekslerin direkt kullanımı yerine Yİ-ÜFE Genel kullanımı daha yaygın bir uygulamadır.

Fiyat Farkı Katsayıları (Ağırlık Oranları) Nasıl Hesaplanır?

Fiyat Farkı Katsayılarının hesaplanabilmesi için öncelikle her iş kaleminin analizinde yer alan rayiç miktarları, fiyatları ve bu rayiçlerin eşleştirildiği katsayılar belirlenmelidir.

Bu hesaplamayı yapabilmek için yaklaşık maliyette yer alan her bir poza ait aktarmasız analiz hesabının aşağıdaki örnekteki gibi yapılması gerekir.

Örnek Katsayı Hesabı:

Örnek olarak bir pozdan oluşan yaklaşık maliyet üzerinden fiyat farkı katsayıları hesabı yapalım.

Örnekteki 15.230.1201 pozunun kârlı birim fiyatı 682,69 TL, kâr ve genel giderler hariç birim fiyatı ise 546,15 TL olarak hesaplanmıştır.

Bu örnek üzerinden katsayı hesabını adım adım görelim.

1-Aktarmasız Analiz Hesabı:

2-Katsayıların Toplam Maliyete Oranı:

KATSAYI	TUTAR	TUTAR / TOPLAM MALİYET	AĞIRLIK ORANLARI
a – İşçilik [TÜFE GENEL]	159,59+211,08=370,67	370,67 / 546,15	0,678696
b1.6 - [23.6-Betondan, Çimentodan ve Alçıdan Eşyalar]	175,48	175,48 / 546,15	0,321304

Sonuç ve Değerlendirme:

Fiyat farkı hesabı yapım işleri sözleşmelerinde en detaylı ve karmaşık hesapların başında gelmektedir.

Ayrıca piyasalarda meydana gelen değişimleri sözleşmelerin her iki tarafına da adil bir şekilde yansıtmak için titizlikle yürütülen bir süreçtir.

Bu doğrultuda son dönemde yapılan değişikliklerle fiyat farkı katsayıları hesabının zorunlu tutulması fiyat farkı hesabının daha detaylı, işe özgü ve gerçekçi hesaplanmasını sağlanmıştır.

Birim fiyat yayımlayan kurumların “Rayiç - TÜİK Eşleştirmesi” çalışmalarıyla da katsayı hesabında resmî kaynakların oluşması hesapların doğruluğu ve detaylandırılmasını kolaylaştırmıştır.

Fiyat Farkı Katsayıları (Ağırlık Oranları) hesabının, yukarıda açıklanan esaslar doğrultusunda HakedişPlus kullanılarak nasıl hızlı ve pratik şekilde yapılabileceği aşağıdaki eğitim videosunda gösterilmektedir.

Fiyat Farkı Ağırlık Oranları Nasıl Hesaplatılır? | HakedişPlus Eğitim Serisi (19. Bölüm)

Kaynakça: